Γάβρος

Θέση
Στις δυτικές κλιτύες του Μακρύορου της οροσειράς της Παπαδιάς είναι κτισμένος σε έδαφος κατωφερικό και σε υψόμετρο 760μ. ο Γάβρος. Στο Γάβρο ανήκει και ο συνοικισμός Κουτσογιανναΐικα.

Ονομασία
Προτού ονομαστεί Γάβρος στα 1928 το χωριό ονομαζόταν Δέλγα, μάλλον από το παρωνύμιο Ντέλγας (Δέλγας) που στα σλάβικα σημαίνει μακρύς και στα τούρκικα χειρομαλάκτης, ντελικάτος.

Ιστορία
Στα βόρεια του σημερινού χωριού υπήρχε καλλιεργούμενη έκταση, πάνω από την οποία υπήρχε κοιλάδα, όπου βρισκόταν ο οικισμός «Παλιοχώρι». Στα 1905 από την «Ξηρόραχη» του Γάβρου μέχρι το Παλιοχώρι έγινε καθίζηση και ξεπετάχθηκαν τάφοι, όστρακα και άλλα αρχαία ευρήματα. Κάποιοι ταύτισαν τη θέση με το αρχαίο Αιγίτιον. Κατά την επανάσταση του 1821 οπλαρχηγοί- μπουλουκτσήδες ήταν ο Μαρκαντώνης που σκοτώθηκε στο Μεσολόγγι ως σημαιοφόρος στο σώμα του Κίτσου Τσαβέλα, καθώς και ο Σπύρος Νικ. Πλούμης.

Φυσικές ομορφιές – αξιοθέατα
Στις θέσεις Μαντήλω, Κρεμαστός, Χαλάνδρα, Αγράμπελη και Μουρσιά υπάρχουν δέκα πηγές με άφθονο και γάργαρο νερό. Η Μαντήλω, η πρώτη από τις νεράιδες και η κορυφαία του χορού κατά τις φεγγαρόλουστες βραδιές, έδωσε το όνομα στη δροσοπηγή που με τα γάργαρα νερά της και το βαθύσκιο πλάτανο είναι από τα πιο γραφικά μέρη του χωριού. Το νερό της Αγράμπελης στο νότιο μέρος του ελατοδάσους είναι τόσο κρύο, που «αν τοποθετήσει κανείς καρπούζι το καλοκαίρι, σκάει αμέσως».

Εξαιτίας των πολλών νερών υπήρχαν επτά μύλοι. Τρεις κοινοτικοί, στα Κουτσογιανναΐικα στον Άμπλα, της Γρανίτσας και του Γάβρου. Τέσσερις ιδιωτικοί, δυο στο Τρανόρεμα, Συκά το ρέμα και στον Λογγά.

Ο ενοριακός ναός του χωριού τιμάται στη μνήμη του Αγίου Δημητρίου. Κτίστηκε στα 1853. Άλλοι ναοί είναι ο Άι Γεράσιμος στα Κουτσογιανναΐικα κτισμένος γύρω στα 1970 και ο Άι Χαράλαμπος σε απόσταση ενός χιλιομέτρου από την πλατεία. Ο παλιότερος ναός ήταν στη θέση Καστανιά και εγκαταλείφθηκε λόγω καθίζησης.

Μπροστά από τον Άγιο Δημήτριο κτίστηκε πριν από τριάντα χρόνια το κοινοτικό καφενείο. Δίπλα από τον Άγιο Δημήτριο βρίσκεται το κτίριο του αργούντος πλέον Δημοτικού Σχολείου που εγκαινιάστηκε στα 1958.

πηγή: www.dimospilinis.gr